Witryny i okna aluminiowe w lokalach usługowych: co odróżnia je od stolarki domowej

Witryna lokalu usługowego nie jest po prostu dużym oknem domowym. Różnica zaczyna się już przy wymiarach i ciężarze szkła, a kończy na intensywności pracy drzwi, bezpieczeństwie użytkowników oraz wymaganiach wynikających z projektu budynku. Dlatego kopiowanie rozwiązań z domu jednorodzinnego do sklepu, gabinetu czy biura obsługi klienta jest złym punktem wyjścia.

Najważniejsza zasada jest prosta: najpierw trzeba określić parametry gotowej witryny, okna lub drzwi, a dopiero później wybierać system profili aluminiowych. Sama nazwa systemu nie przesądza jeszcze o właściwościach konkretnego wyrobu. Znaczenie mają między innymi jego wymiary, podziały, rodzaj szklenia, okucia, sposób otwierania i konfiguracja wykonana przez producenta.

Duże przeszklenie zmienia zasady projektowania konstrukcji

W domu typowe okno jest stosunkowo niewielkim elementem elewacji. W lokalu usługowym przeszklenie może zajmować znaczną część frontu, a właściciel zwykle chce ograniczyć liczbę słupków, aby nie zasłaniały ekspozycji. To oznacza większe tafle szkła i większy ciężar przenoszony przez konstrukcję.

I właśnie tutaj aluminium ma praktyczną przewagę. Profile aluminiowe pozwalają wykonywać smukłe konstrukcje o dużych przeszkleniach, ale dopuszczalnego wymiaru witryny nie można ustalać na podstawie samego materiału ramy. Granice zależą od konkretnego systemu, przekrojów profili, statyki konstrukcji, parcia i ssania wiatru, sposobu zakotwienia oraz rodzaju i ciężaru pakietu szybowego.

W katalogach systemodawców można znaleźć konstrukcje dopuszczające ciężkie skrzydła czy duże pola szklenia, ale są to możliwości określonych wariantów. Nie należy z tego wyciągać wniosku, że każda witryna wykonana z aluminium może mieć takie same gabaryty.

Przy przygotowaniu zamówienia trzeba rozdzielić dwie rzeczy:

• system profili – czyli rozwiązanie konstrukcyjne umożliwiające wykonanie określonych rodzajów okien, drzwi lub ścian;

• gotowy wyrób – konkretną witrynę albo drzwi o ustalonych wymiarach, szkleniu, okuciach i parametrach.

To szczególnie ważne przy porównywaniu ofert. Informacja, że wykonawca zastosuje profil z przekładką termiczną, nie mówi jeszcze, jaki współczynnik przenikania ciepła będzie miała cała konstrukcja. Podobnie grubość pakietu szybowego sama w sobie nie przesądza o izolacyjności cieplnej lub akustycznej.

Przed zamówieniem należy więc poprosić o deklarację właściwości użytkowych właściwą dla oferowanego wyrobu lub jego typu i porównać ją z wymaganiami projektu. GUNB wskazuje, że dla okien deklarowane mogą być między innymi: współczynnik przenikania ciepła Uw, przepuszczalność powietrza, wodoszczelność, odporność na obciążenie wiatrem oraz właściwości akustyczne. Jeżeli przy wymaganym parametrze występuje NPD, producent nie zadeklarował właściwości w tym zakresie. Przy parametrze potrzebnym w projekcie to sygnał, że trzeba wybrać odpowiednio udokumentowaną konfigurację.

Inaczej trzeba również podejść do szkła. W witrynie znajdującej się bezpośrednio przy ciągu pieszym ryzyko uderzenia człowieka, wózka, wyposażenia sklepu czy transportowanego towaru jest realnym elementem projektu. Rodzaj szkła bezpiecznego powinien wynikać z miejsca zastosowania i oceny ryzyka, a nie z automatycznego założenia, że każda witryna musi otrzymać identyczny zestaw szyb.

Do tego dochodzi słońce. Duża szyba skierowana na południe lub zachód potrafi latem mocno zwiększyć zyski cieplne. W sklepie może też przyspieszać blaknięcie części eksponowanych produktów. Wtedy do analizy wchodzi szkło przeciwsłoneczne, odpowiednio dobrana powłoka albo zewnętrzne osłony. Minusem jest to, że mocniejsze ograniczenie energii słonecznej wpływa również na wygląd i ilość światła wpadającego do wnętrza. Nie powinno się więc zamawiać „jak najciemniejszego szkła” bez sprawdzenia efektu na próbce.

Drzwi do lokalu pracują inaczej niż drzwi wejściowe do domu

Największa różnica eksploatacyjna często nie dotyczy samej witryny, lecz wejścia. Drzwi domu jednorodzinnego są używane przez ograniczoną liczbę osób. W sklepie, przychodni, punkcie obsługi albo lokalu gastronomicznym przez wejście może codziennie przechodzić wielokrotnie więcej użytkowników. Zmienia to wymagania wobec zawiasów, zamka, samozamykacza, pochwytów oraz mocowania całej konstrukcji.

Błędem jest wybieranie okuć wyłącznie na podstawie wyglądu. Ciężkie, często używane skrzydło może z czasem opaść, zacząć ocierać o próg albo przestać prawidłowo współpracować z zamkiem, jeżeli zawiasy i pozostałe elementy nie zostały dobrane do rzeczywistego obciążenia. Szczególnie drażniący jest źle wyregulowany samozamykacz: zbyt mocny utrudnia wejście, a zbyt słaby nie domyka drzwi. Przy dużej tafli szkła i silnym wietrze błędna regulacja szybko staje się problemem użytkowym.

Nie należy jednak zakładać, że każde drzwi lokalu usługowego podlegają identycznym wymaganiom. Sklep w galerii handlowej, gabinet na parterze kamienicy, warsztat i samodzielny pawilon mają inną sytuację projektową. Znaczenie ma między innymi funkcja pomieszczeń, liczba użytkowników, usytuowanie wejścia i przebieg dróg ewakuacyjnych.

Dla drzwi wejściowych do budynku i ogólnodostępnych pomieszczeń użytkowych polskie warunki techniczne przewidują co najmniej 0,9 m szerokości i 2 m wysokości w świetle ościeżnicy. W przypadku takich drzwi wysokość progu nie powinna przekraczać 0,02 m. W praktyce przy lokalu dostępnym dla klientów najlepiej rozwiązać detal posadzki i odwodnienia tak, aby próg nie stawał się przeszkodą dla osoby poruszającej się na wózku, osoby starszej, rodzica z wózkiem dziecięcym czy dostawcy korzystającego z wózka transportowego.

Trzeba też uważać na łatwe uogólnienia dotyczące ewakuacji. Kierunek otwierania, szerokość wyjścia, zastosowanie urządzeń przeciwpanicznych czy wymagania dotyczące odporności ogniowej powinny wynikać z projektu i przepisów odnoszących się do konkretnego obiektu, a nie z zasady „lokal usługowy = drzwi przeciwpożarowe”.

Aluminium daje możliwość wykonywania także specjalistycznych konstrukcji przeciwpożarowych. Przykładowe systemy dostępne na rynku umożliwiają wykonanie przegród oraz drzwi w określonych klasach odporności ogniowej. Nie oznacza to jednak, że dowolne drzwi z profilu aluminiowego automatycznie mają taką odporność. Liczy się kompletny przebadany i sklasyfikowany układ: profil, wypełnienie, szkło, uszczelnienia, okucia, zamknięcia i sposób wykonania.

Jeżeli projekt wymaga właściwości przeciwpożarowych, trzeba żądać dokumentacji odnoszącej się właśnie do zamawianej konstrukcji. Nie wystarczy karta katalogowa samego systemu profili.

Termika, hałas i montaż trzeba rozstrzygnąć przed zamówieniem

Przy dużej witrynie łatwo skupić się na współczynniku Ug szyby i przeoczyć parametr całego okna. To dwa różne pojęcia. Ug opisuje szybę, Uf – ramę, a Uw odnosi się do całego okna. Ostateczny wynik zależy między innymi od powierzchni szkła, profili i strefy brzegowej pakietu.

W praktyce oznacza to, że dwóch wykonawców może zastosować szybę o takim samym Ug, a mimo tego zaoferować konstrukcje o innych parametrach całkowitych. Dlatego przy porównywaniu ofert trzeba zestawiać te same właściwości gotowego wyrobu.

Podobnie jest z akustyką. Lokal przy ruchliwej ulicy może potrzebować lepszego tłumienia hałasu niż gabinet od strony spokojnego dziedzińca. Jednocześnie nawet bardzo dobre szklenie nie rozwiąże problemu, jeżeli słabym punktem będzie wejście albo sposób montażu. W restauracji i gabinecie komfort akustyczny może mieć duże znaczenie; w magazynie czy niektórych warsztatach priorytety będą inne.

Duże znaczenie ma też częstotliwość otwierania drzwi. Przy intensywnym ruchu straty ciepła przez wejście mogą być istotniejsze niż niewielka różnica między dwoma wariantami współczynnika Uw witryny. W przepisach dla wejść do pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi przewidziano ochronę przed nadmiernym napływem chłodnego powietrza, realizowaną między innymi przez przedsionek, kurtynę powietrzną albo inne rozwiązanie, które nie utrudnia ruchu. W gotowym lokalu najczęściej trzeba wybierać rozwiązanie możliwe do wykonania w dostępnej przestrzeni.

Nie można również zakładać, że duża stała witryna zastąpi okna otwierane potrzebne do przewietrzania. Sposób wentylacji lokalu powinien być rozstrzygnięty niezależnie. Dorabianie otwieranej kwatery, nawiewnika albo przepustu instalacyjnego już po zamontowaniu fasady jest zwykle znacznie bardziej kłopotliwe niż uwzględnienie go w projekcie.

Kolejność prac ma tutaj duże znaczenie. Przed zamówieniem stolarki powinny być ustalone co najmniej:

• ostateczne wymiary i poziomy otworów;

• poziom gotowej posadzki przy wejściu;

• wymagane parametry cieplne, akustyczne i użytkowe;

• rodzaj szklenia;

• kierunek i sposób otwierania drzwi;

• wymagania dotyczące dostępności i ewakuacji, jeżeli dotyczą danego miejsca;

• wymagania przeciwpożarowe, jeżeli wynikają z projektu;

• sposób zakotwienia konstrukcji i wykonania połączeń z budynkiem;

• zakres obróbek po montażu;

• miejsce dla instalacji współpracujących z wejściem, np. kontroli dostępu, automatyki lub kurtyny powietrznej.

Dopiero z takim zestawem informacji warto zbierać porównywalne oferty. Zamówienie witryny na podstawie samego wymiaru otworu i koloru RAL często kończy się serią decyzji podejmowanych już na budowie, kiedy zmiana rozwiązania jest najdroższa.

FAQ

Czy do lokalu usługowego zawsze trzeba wybierać aluminium?
Nie. Materiał trzeba dobrać do wymiarów, podziałów, intensywności użytkowania i wymaganych właściwości. Aluminium jest szczególnie użyteczne przy dużych przeszkleniach, smukłych profilach i konstrukcjach o podwyższonych wymaganiach, ale nie każda mała witryna lub okno tego wymaga.

Czy sam system aluminiowy określa Uw gotowego okna?
Nie. Parametry systemu pokazują jego możliwości. Współczynnik całego wyrobu zależy od konkretnej konfiguracji, między innymi wymiarów, udziału powierzchni ramy, szklenia i zastosowanych elementów dystansowych.

Czy każda witryna sklepowa musi być przeciwpożarowa?
Nie. Wymóg odporności ogniowej musi wynikać z projektu, usytuowania przegrody, podziału budynku na strefy i obowiązujących dla danego obiektu wymagań. Nie należy dopłacać za konstrukcję przeciwpożarową bez takiej potrzeby, ale też nie wolno zastępować jej zwykłą stolarką tam, gdzie projekt wymaga określonej klasy.

Co sprawdzić w dokumentach przed zamówieniem?
Przede wszystkim parametry wymagane w projekcie, a następnie deklarację właściwości użytkowych oferowanego wyrobu. Dla okien istotne mogą być m.in. Uw, przepuszczalność powietrza, wodoszczelność, odporność na wiatr i akustyka. Jeżeli potrzebna właściwość nie została zadeklarowana, nie należy zakładać jej na podstawie reklamy systemu.

Czy próg w wejściu do lokalu może mieć kilka centymetrów wysokości?
W drzwiach wejściowych do budynku i ogólnodostępnych pomieszczeń użytkowych przepisy ograniczają wysokość progu do 2 cm. Detal wejścia najlepiej zaprojektować wcześniej razem z poziomem posadzki, hydroizolacją i odwodnieniem zamiast korygować wysokość progu już po montażu drzwi.

Pierwszy krok przed wyceną powinien być jeden: spisz wymagane właściwości gotowej witryny i drzwi na podstawie projektu, a następnie każ wykonawcom wyceniać tę samą konfigurację. Dopiero później porównuj systemy profili i ceny. Najczęstszy błąd to odwrotna kolejność – wybranie konkretnego profilu albo najtańszej oferty, a dopiero na budowie sprawdzanie, czy gotowa konstrukcja spełnia wymagania lokalu.

Więcej informacji na: okna aluminiowe; drzwi obiektowe.